Zamek w Świebodzinie
Pierwsza wzmianka o Świebodzinie Swiebosin pochodzi z 1302 roku. Istniała tu wówczas osada targowa i położony w pobliżu gród piastowski. Na początku XIV wieku tereny te zostają włączone w skład księstwa głogowskiego. W 1319 roku miejscowość po raz pierwszy określona zostaje miastem. Zapewne w tym czasie po wschodniej stronie lokowanego miasta powstał zamek. Brak informacji o tym, kto był jego fundatorem. W źródłach pisanych pojawia się w dokumencie lenna z 1329 roku, w którym wspomniano „civitas ad castrum Swibzin”. Zamek zbudowany został na sztucznie usypanym wzniesieniu o wymiarach około 30x40m pośród rozlewisk tworzonych przez przepływającą w pobliżu rzekę i jezioro Zamecko. Badania archeologiczne potwierdziły, że miał formę murowanej kamiennej wieży zbudowanej na planie prostokąta o wymiarach 10×15. Wieżę otaczały drewniane budynki gospodarcze i palisada.
Po podziale księstwa głogowskiego w 1378 roku Świebodzin znalazł się w granicach księstwa żagańskiego. W latach 1435-57 zamek stał się zastawem zakonu joannitów z Łagowa. Prawdopodobnie w tym czasie został rozbudowany stając się w pełni murowaną warownią. Składał się ze skrzydła wschodniego i północnego, na połączeniu których usytuowano cylindryczną basztę. Całość otaczał mur obwodowy. Zamek połączono z fortyfikacjami otaczającymi miasto, jednak był od niego oddzielony nawodnionym rowem połączonym z miejską fosą. Wjazd prowadził przez zwodzony most i umocnione podzamcze.
Na początku XVI wieku Świebodzin znalazł się królestwie Czech a w 1526 roku monarchii Habsburgów. Zamek stał się siedzibą starostów. Na przełomie XVI i XVII wieku urząd starosty piastowali przedstawiciele rodu Knobelsdorff. W drugiej połowie XVI wieku Maksymilian Knobelsdorff przebudował gotycki zamek w renesansową rezydencję. Utrwalony na rycinie Jerzego Brauna z 1618 roku zamek składa się z kilku budynków otaczających dwa wewnętrzne dziedzińce. Widoczna jest wysunięta przed lico wieża w narożniku płn.-wsch. oraz dwie mniejsze cylindryczne wieże po stronie południowej. Wjazd od strony miasta prowadzi przez zwodzony most i budynek bramny.
Podczas wojny trzydziestoletniej zamek w Świebodzinie mocno ucierpiał. Około 1660 roku został odbudowany przez starostę Caspara Sigismunda Knobelsdorffa. Efekt prac przedstawia rycina autorstwa F. B. Wernera z ok. 1750 roku. Powstało założenie na planie zbliżonym do litery C od wschodu zamknięte murem kurtynowym, które wchłonęło wcześniejszą średniowieczną zabudowę. Od strony miasta znajdowało się podzamcze, przez które prowadziło wejście po zwodzonym moście przerzuconym nad nawodniona fosą. W porównaniu z wcześniejszymi wizerunkami zachował się tylko jedna cylindryczna wieżyczka w narożniku płd.-zach. podzamcza.
W 1699 roku cesarz Leopold I przekazał zamek w Świebodzinie, jako zastaw cystersom z Trzebnicy. Stał się on siedzibą zarządcy, ich okolicznych dóbr, tracąc swój obronny charakter. W 1790 roku zamek stał się własnością miasta. Ulokowano w nim oddział poczty królewskiej. W drugiej połowie XIX wieku trafił w ręce Gustawa Kramma właściciel firmy budowlanej. W wyniku przebudowy powstało kolejne skrzydło. Prawdopodobnie z tego okresu pochodzi ozdobny krzyż z armatnich kul i monogram „K”, wykonany na pamiątkę zasłużonego dla zamku rodu Knobelsdorff jak i samego Kramma. Od końca XIX wieku do 1945 roku na zamku funkcjonował szpital prowadzony przez siostry boromeuszki.
Po II wojnie światowej zamek zaadaptowano na sanatorium, przekształcone później w Lubuskie Centrum Ortopedii. W latach 80-tych XX wieku podjęto prace remontowe obiektu, ale w 1989 roku zostały przerwane. Relikty zamku przetrwały w płd.-wsch. części obecnego szpitala. Skrzydło od wielu lat jest nieużytkowane, co powoduje pogarszający się jego stan techniczny.





