Miejskie mury obronne w Pasłęku
Początki miasta związane są z zajęciem przez Zakon Krzyżacki ziem pruskiego plemienia Pogezanów. W 1237 roku zdobyli położony nad rzeką Wąską gród Passaluc i w jego miejscu zbudowali strażnicę. Po upadku powstania pruskiego zniszczona warownia zostaje odbudowana, a obok niej powstaje osada. Pierwszymi osadnikami byli Holendrzy sprowadzeni przez mistrza krzyżackiego Meinhardta z Querfurtu. W 1297 roku następuje lokacja miasta na prawie chełmińskim, które otrzymuje nazwę Hollandt. Na początku XIV wieku przystąpiono do budowy murów miejskich w miejsce wcześniejszych ziemnych wałów wzmocnionych palisadą.
Miasto Pasłęk powstało na cyplu płaskowyżu otoczonego od północy, wschodu i zachodu stromymi zboczami podmokłej doliny rzeki Wąskiej i Strugi Młyńskiej. Liczący 1200 metrów obwód murów miejskich powstał na obwodzie nieregularnego wieloboku wykorzystującego naturalne walory obronne terenu. W płn.-wsch. krańcu cypla powstał zamek. Mimo wkomponowania w umocnienia miasta stanowił odrębne założenie oddzielone fosą zdolne do samodzielnej obrony. Mury miejskie, których wysokość sięgała 8 metrów wzniesiono z cegły w wątku wedyjskim na kamiennym fundamencie. Obiegał je zadaszony ganek obrony. Mur wzmocniono licznymi basztami łupinowymi otwartymi od strony miasta. Zapewne w późniejszym okresie dodano baszty zamknięte Tłuszczową, Prochową i biały Płaszcz.
Główną bramą prowadzącą do miasta od strony płd.-zach. była brama Kamienna zwana też Wysoką Wieżą. Zbudowana na planie czworoboku posiadała w przyziemiu przejazd bramny chroniony dębową kratą zwaną broną i zwodzonym mostem. Na wyższych kondygnacjach posiadała otwory strzelnicze. Ozdobiona była ostrołucznymi blendami, czyli płytkimi wnękami w murze w formie okna. Bramę wieńczył trójdzielny szczyt ozdobiony sterczynami. Od południa do miasta prowadziła bram Garncarska, a po wschodniej stronie obok zamku znajdowała się brama Młyńska prowadząca w stronę młyna usytuowanego na podzamczu. Również te bramy miały formę wież wzniesionych na planie czworoboku zdobionych blendami i sterczynami.
Po bitwie pod Grunwaldem na krótko Pasłęk zostaje zajęty przez wojska króla Władysława Jagiełły. W 1440 roku miasto wstępuje do Związku Pruskiego. W 1454 roku w czasie wojny trzynastoletniej dobrowolnie poddaje się wojskom polskim. Niestety nie uniknęło zniszczeń, bo w 1463 roku zostało zniszczone przez pożar. Na mocy postanowień II pokoju toruńskiego z roku 1466 pozostało własnością Zakonu Krzyżackiego. Kolejna wojna polsko-krzyżacka wybuchła pod koniec 1519 roku. W kwietniu 1520 roku wojska pod dowództwem hetmana koronnego Mikołaja Firleja zajęły miasto i zamek. Król Zygmunt Stary wydał zgodę na rozbiórkę zamku, którego cegły posłużyły do naprawy zniszczonych murów miejskich.
W XVII wieku miasto otoczono zewnętrznymi umocnieniami bastionowymi, co pozwoliło wytrzymać szwedzkie oblężenie w 1659 roku. Kolejne wojny i rozwój broni palnej spowodował, że średniowieczne mury straciły swe walory obronne. Rozpoczęto ich rozbiórkę tarkując jako darmowe źródło materiałów budowlanych. Cześć baszt została zaadaptowana na cele mieszkalne. Na początku XIX wieku zburzono bramę Garncarską oraz górne partie bramy Młyńskiej. Tragiczny dla Pasłęka okazał się rok 1945, kiedy to stacjonujący w mieście żołnierze Armii Czerwonej spowodowali pożar, który zniszczył sporą cześć starówki.
Mimo zniszczeń obwód murów miejskich jest czytelny i zachował się na sporej długości. Najbardziej reprezentacyjnym fragmentem dawnych umocnień jest brama Kamienna. Zachowała się także brama Młyńska oraz kilka przebudowanych baszt w tym baszta Prochowa. W ostatnich latach miały miejsce prace mające na celu zabezpieczenie zachowanych fragmentów murów miejskich.
