Zamek Castillo de Santa Bárbara

Zamek Castillo de Santa Bárbara, zwany także Castillo de San Hermenegildo, wznosi się na szczycie wulkanu Guanapay w północnej części wyspy Lanzarote. W pierwszych latach XIV wieku genueński żeglarz Lancelotto Malocello, od którego wyspa wzięła swą nazwę, wzniósł tu budowlę obronną z kamienną wieżą strażniczą. Jednak zbudowana została nie na szczycie wulkanu w miejscu obecnego zamku, lecz na zboczu zwróconym w stronę Teguise. Służyła zarówno jako mieszkanie oraz spichlerz. W czasie podboju Lanzarote przez Bethencourta i De la Salle’a na początku XV wieku budowla Malocello zwana „starym zamkiem” znajdowała się już w ruinie, jednak nadal była wykorzystywana jako spichlerz.

Data powstania zamku na szczycie wulkanu Guanapay nie jest znana. Prawdopodobnie Sancho de Herrera y Ayala, „Starszy”, po objęciu władzy nad wyspą, w 1485 roku, po śmierci swojego ojca, Diego Garcíi de Herrery nakazał budowę prostokątnej wieży. Była ona czymś więcej niż fortecą, służyła jako punkt obserwacyjny z widokiem na okoliczne wybrzeża. Z uwagi na swe niewielkie rozmiary mogła pomieścić tylko kilka osób, zapewniając niewielkie bezpieczeństwo mieszkańcom Teguise. W 1551 roku Lanzarote najechał berberyjski pirat „Cachidiablo”, który na czele 700 ludzi ruszył w głąb wyspy i bez większego oporu złupił Teguise. Po inwazji  piratów markiz Lanzarote, Agustín de Herrera postanowił rozbudować wieżę, którą jego dziadek, Sancho de Herrera, zbudował na szczycie wulkanu. Do południowego narożnika wieży dostawiono budynek mieszkalny. Całość otoczono murem obronnym zwieńczonym blankami przystosowanym do użycia broni palnej.

21 września 1571 miał miejsce kolejny atak berberyjskich piratów. Po szturmie i splądrowaniu Teguise, Berberowie oblegali zamek Guanapay, zamierzając zagłodzić i zmusić obrońców do poddania się. Jednak 7 października przerwali oblężenie obawiając się przybycia posiłków z sąsiednich wysp. Po tym zdarzeniu hrabia Lanzarote zwrócił się do króla Hiszpanii o pomoc w ufortyfikowaniu wyspy nękanej atakami piratów. Wysłany w tym celu na Lanzarote przez króla Filipa II  kapitan Selcedo dokonał rozbudowy zamku. W narożnikach północno-zachodnim i południowo-wschodnim murów zbudowano niskie bastiony ze stanowiskami artyleryjskimi. Wewnętrzny dziedziniec otaczały zabudowania gospodarcze i magazyny zbożowe. Prace przeprowadzono bardzo szybko, bo już w 1576 roku pojawiła się wzmianka, że zamek posiada 20 armat 12 żelaznych i 8 brązowych.

30 lipca 1586 roku algierski pirat Morato Arráez najechał Lanzarote. Grabiąc i plądrując dotarli 2 sierpnia pod zamek i przystąpili do szturmu. W tym oblężeniu znaczącą rolę odegrały kobiety pochodzenia mauretańskiego. Widząc płonącą bramę wejściową zamku i zdając sobie sprawę, że może to otworzyć wyłom, przez który piraci mogliby się dostać do środka, zniszczyły wieżyczki strażnicze w pobliżu bramy i kamieniami zatkały lukę powstałą po pożarze, uniemożliwiając w ten sposób atakującym przedostanie się do twierdzy. Kilkukrotne nieskuteczne próby i kończący się proch spowodował, że piraci odstąpili od murów zamku. Agustín de Herrera, świadomy, że długie oblężenie i kolejne ataki ostatecznie zmuszą twierdzę do poddania się, wykorzystał ciemność nocy z 3 na 4 sierpnia i nakazał jej ewakuację. Wszyscy obrońcy i mieszkańcy uciekli, szukając schronienia w dobrze znanych im jaskiniach. Gdy kolejnego dnia piraci, liczni, dobrze uzbrojeni i wyposażeni w broń szturmową, ruszyli na zamek Guanapay, zamierzając go zdobyć i pojmać wszystkich uchodźców zastali go pustym. To rozwścieczyło Morato Arráeza, ponieważ jego nadzieje na schwytanie markiza Lanzarote zostały zniweczone. W odwecie rozkazał zniszczyć główną wieżę i blanki.

Gdy król Hiszpanii Filip II dowiedział się o zniszczeniu zamku Guanapay oraz twierdzy w porcie Arrecife  20 maja 1587 wydał dekret nakazujący włoskiemu inżynierowi w służbie króla, Leonardo Torrianiemu, wizytę na Lanzarote. Jej celem miało być przeprowadzenie pomiarów oraz opracowanie planu poprawy jej stanu obronnego oraz zaproponowania zmian, które uzna za słuszne.

Otrzymał wówczas formę nieregularnego wieloboku przypinającego romb, którego dwa ostre kąty wzmacniały okrągłe bastiony z masywnymi murami obwodowymi o grubości dochodzącej do 2 metrów. Budulec stanowił miejscowy kamień wulkaniczny, co nadawało mu ciemną, surową barwę i doskonale komponowało się z otoczeniem krateru. W narożnikach łączących wierzchołki krótszej przekątnej umieszczono niewielkie wieżyczki strażnicze. Wejście umieszczono od zachodu. Wykonane z ciosanego kamienia 16 stopni prowadziło na niewielką platformę, z której po drewnianym zwodzonym moście przechodziło się do bramy. Zadaszono dziedziniec tworząc pomieszczenia dla załogi i magazyny na proch. Zaraz za bramą umieszczono kamienne schody bez poręczy, prowadzące na zamkową esplanadę z kamienną posadzką. Pośrodku niej, znajdowało się  pomieszczenie służące  jako zbrojownia, przykryte dachem, który zbierał wodę deszczową do sporej cysterny umieszczonej pod nim. Zamek pełnił funkcję punktu obserwacyjnego oraz schronienia dla ludności pobliskiego Teguise.

W 1618 roku piraci Jaban Arráez i Solimán najechali Lanzarote, paląc zamek. Odbudowa ze zniszczeń miała miejsce dopiero w 1655 roku. W miejsce wieżyczek strażniczych powstały kolejne dwa bastiony. Kolejny remont zamku przeprowadzono w latach 1687-88. Wykonano nowe sklepienia, zmieniono podział pomieszczeń, wybrukowano dziedziniec i przebudowano mur zaopatrując go w strzelnice.

Po utracie znaczenia militarnego pod koniec XVIII popadł w ruinę. Zdewastowany obiekt dnia 20 maja 1925 r. został oddany w użytkowanie mieszkańcowi tej wyspy, panu Luisowi Ramírezowi Gonzálezowi, pod warunkiem utrzymania go w dobrym stanie. W latach 1977–1981 przeprowadzono pierwsze prace konserwatorskie. Po kolejnym remoncie w 1991 roku w jego murach utworzono Muzeum Emigranta Kanaryjskiego. W 2011 roku przekształcono je na Muzeum Piratów, przybliżające dzieje morskich wypraw i najazdów na wyspy. Dziś Castillo de Santa Bárbara jest jednym z najlepiej zachowanych zamków archipelagu. Z jego tarasów roztacza się imponujący widok na Teguise, dolinę Famara i północne wybrzeże Lanzarote.