Polska / Gryfino

Gryfino

Miejskie mury obronne Gryfina

 

W dniu 1 marca 1254 książę szczeciński Barnim I dokonał lokacji Gryfina na prawie magdeburskim. Powstało na wschodnim brzegu Regalicy, wschodniej odnogi Odry. Zasadźcą został Rudolf de Belecowe i jego dwaj synowie. Dogodne położenie i kolejne książęce przywileje spowodowały szybki rozwój miasta. W 1284 roku książę Bogusław IV zezwolił na otoczenie miasta murami obronnymi. Wzniesione z kamienia umocnienia powstały z pewnością zaraz po tej dacie. Fortyfikacje miały długość 1900 m a do ich budowy użyto polnych kamieni łączonych gliniano-wapienną zaprawą. Układano je warstwami, co około 1m wyrównując drobnymi kamykami i okrzeskami. Dodatkowo miasto otoczono ziemnym wałem i fosą zasilaną wodą z Odry. Pierwotnie wysokość murów miała około 6m a ich grubość wahała się od 0,6 do 1,5m. W regularnych odstępach w obwód umocnień wkomponowano ponad 30 prostokątnych czatowni otwartych od strony miasta.

>Do Gryfina prowadziły trzy bramy: Szczecińska od północy, Bańska od południa oraz Promowa lub Mostowa wiodąca na zachód. Początkowo bramy miały formę kwadratowych budowli z przejazdem bramnym. Na szczycie posiadały platformę otoczoną krenelażem.

Na przestrzeni wieków umocnienia Gryfina ulegały licznym przebudowom. W XV wieku nadbudowano mury obronne cegłą do wysokości 9m. Podwyższono i zadaszono bramy. Szczecińska i Promowa uzyskały formę szczytową a Bańska wieżową. Dodatkowo bramy wzmocniono przedbramiem składającym się z niskiej bramy przedniej połączonej z bramą wąską szyją bramną. Wraz z rozwojem broni palnej przystosowano mury miejskie do jej użycia zaopatrując je w otwory strzeleckie.

Od 1640 roku mimo traktatu pokojowego przyznającego miasto Brandenburgii Gryfino znajdowało się pod władaniem Szwedów, którzy przed opuszczeniem miasta w 1679 roku zniszczyli zachodni odcinek murów obronnych wraz z bramą Mostową. W XVIII wieku rozpoczęto pierwsze rozbiórki nie mających już znaczenia militarnego umocnień. W latach 1750-77 splantowano wały ziemne. Niektóre z baszt zaadaptowano na cele mieszkalne. Po powodziach z 1780 i 1830 roku w całości rozebrano zachodni odcinek murów. Kontynuowana w XIX wieku rozbiórka doprowadziła do likwidacji płn.-wsch. odcinka murów. Uzyskany kamień w ilości ponad 500m³ wykorzystano do wybrukowania obecnej ulicy Bałtyckiej i szosy Wełtyń-Gardno. Zburzono przedbramia oraz bramę Szczecińską. Na szczęście nie zrealizowano planu rozbiórki bramy Bańskiej będącej „wąskim gardłem” na drodze prowadzącej do miasta. W celu udrożnienia narastającego ruchu kołowego rozebrano około 20m muru po wschodniej stronie bramy. Trwające wiele lat wyburzenia i rozbiórki spowodowały, że do 1939 roku zachowało się 35% pierwotnej długości murów obronnych.

Obecnie wizytówką średniowiecznych fortyfikacji Gryfina jest brama Bańska. Wzniesiona została na planie prostokąta o wymiarach 8×8,5m. Ma 15,3m wysokości, do 11,7m zbudowana jest z kamienia a pochodząca z XV wieku 3,5 m nadbudowa z cegły. Początkowo była niezadaszona obecnie zwieńczona jest dwuspadowym dachem. Grubość wschodniej ściany jej przejazdu ma 1,6m a ściany zachodniej mieszczącej klatkę schodową 2,2m.

Najlepiej zachowany fragment murów miejskich znajduje się w płd.-wsch. części Starego Miasta. Ma 70 m długości i 4m wysokości. Drugi odcinek o wysokości nie przekraczającej 3m znajduje się na zachód od bramy Bańskiej. Kolejne dwa fragmenty zachowały się płn. części miasta po obu stronach ulicy Bolesława Chrobrego.

 

Lokalizacja

facebook twitter youtube vimeo linkedin instagram whatsup